Gljivične bolesti kože

utorak, 27 april 2010 01:00

Napisao Belupo

0 Komentari

Što su to dermatomikoze?

Kao što i samo ime govori, to su bolesti prouzrokovane gljivama. U medicinskom smislu, gljive mogu biti uzročnici infekcije kože (dermatomikoze) i infekcije unutrašnjih organa (sistemske mikoze). Danas je poznato više od 100.000 vrsta gljiva od kojih oko 50 može biti jako opasno za čoveka.

Dermatofitoze (tinee)

Dermatofiti su najčešći uzročnici gljivičnih bolesti kože, koji uzrokuju promene glatke kože, noktiju i vlasišta.

1. Tinea pedis et manus (Trichophytia interdigitralis) najučestaliji je oblik bolesti kože uzrokovane gljivama iz roda Trichophyton. Nastanku i širenju ove bolesti pogoduju znojenje i vlaženje nogu (ruku), tj. slaba ventilacija nogu (cipele), kao i često korištenje zajedničkih higijenskih prostorija (bolest je zarazna i može se dobiti hodajući bos po vlažnim podovima). Bolest je relativno česta kod sportista pa se takve promene na stopalu još nazivaju i "atletsko stopalo". Kod nekih ljudi koža između prstiju se ljušti, puca i propada, dok se kod nekih javlja crvenilo, ljuštenje, uz pojavu mehurića (vezikula). Takođe se može javiti svrab i pečenje stopala.

2. Tinea corporis (Trichophytia superficialis) gljivična je bolest neobraslih dijelova kože koja se ogleda u pojavi crvenih žarišta u obliku pravilnog kruga s uzdignutim, infiltriranim i ljuskavim rubom i središnjom regresijom. Na ivici promene ponekad mogu biti prisutni i mehurići (vezikule). Žarišta mogu biti samostalna (nekoliko milimetara) ili spojena u veličinu od nekoliko desetaka centimetara. Subjektivno je prisutan svrab.

3. Tinea capitis (Trichophytosis capillitii) je dermatofitoza koja zahvaća područje vlasišta. Razlikujemo nekoliko oblika ( površinsku, duboku i favus). Kod površinskog oblika u vlasištu nalazimo pojedinačna ili mnogobrojna žarišta, veličine kovanice ili veća. Prekrivena su sitnim ljuskama i sivkastom peruti. Vlasi su neravnomjerno slomljene, gube sjaj i boju, no unutar žarišta ima i zdrave kose. Takve se promjene mogu naći i na bradi muškaraca (Tinea barbae).

Dermatofitoze (tinee)

Takve se promjene mogu naći i na bradi muškaraca (Tinea barbae).

Kod oblika koji zahvata i dublje slojeve slika bolesti je vrlo impresivna. U samom žarištu se vide mjehurići ispunjeni gnojnim sadržajem (pustule), koji mogu stvoriti i veće gnojno žarište (apsces). Kosa ispada, a na pritisak izlazi gnojni sadržaj sa sukrvicom te se stvaraju kruste. Promjene su na dodir bolne, a često je prisutna i regionalna upala limfnih struktura.

Ovakve promjene također se mogu naći i na bradi muškaraca (Kerion barbae).

Favus (Tinea favosa) bolest je koja zahvaća vlasište, ali i golu kožu. Najvažniji je simptom skutulum (tvorevina oblika plitke činije, 2-3 mm, žućkaste boje sa sačuvanom vlasi u središtu) ima neugodan miris. Bolest se prenosi direktnim kontaktom ili neposredno, npr. putem češlja.

4. Tinea unguium (Onychomycosis trichophytica) zahvata područje noktiju. Karakteristično počinju na slobodnom rubu i bočnim dijelovima nokta pojavom bijelih ili žućkastih promjena koje se postepeno šire prema bazi nokta. Vremenom nokat odeblja te se odiže nokatna ploča i dolazi do grudičastog mrvljenja i destrukcije nokta. Bolest se može javiti samostalno ili udruženo sa T. pedis ili manus.

Dermatomikoze uzrokovane kvascima i gljivične saprofitije

Kvasci žive gotovo posvuda u prirodi. Najčešći uzročnici dermatomikoza u čoveka su rodovi Candida i Pityrosporum.

Candidosis

Gljive roda Candida prisutne su u ljudskom organizmu fiziološki, no u određenim okolnostima one mogu uzrokovati tešku pa čak i za život opasnu bolest. Do bolesti dolazi u slučajevima neravnoteže između stanja imunološkog sistema čoveka s jedne strane i invazivne sposobnosti kandide s druge strane. Bilo koja imunosupresija (npr. pothranjenost, iscrpljenost, dugotrajna antibiotička ili citostatička terapija, kao i AIDS) pogoduju nastanku kandidoze.

Kandidoza može biti i akutna i hronična i površinska i sistemska.

Candidosis intertriginosa oblik je kandidoze koji se pojavljuje na područjima kože koji se međusobno taru. Opaža se kao crvenilo, pukotine, ivično ljuštenje te izvan ivica ima satelitskih mehurića i čvorića. Obično je prisutan svrab, a ljuštenjem promjena ostaje sjajna svijetlocrvena površina.

Candidosis oralis najčešće je akutna upala usne šupljine uzrokovana kandidom. Na tamnocrvenoj i sjajnoj sluznici jezika najčešće nalazimo bijele membranozne naslage koje se šire na sluznicu obraza, meko i tvrdo nepce te katkad i na ždrijelo i jednjak.

Candidosis genitalis kandidozna je upala spoljašnosti polnog organa. Kod žena (Vulvovaginitis candidamycetica) se javlja kao belkasto-žuti mrvičasti iscedak uz crvenilo vulve i vagine. Svrbi i peče. Kod muškaraca (Balanoposthitis candidamycetica) se javlja crvenilo i oštećenje površinskog sloja uz beličaste naslage, svrab i pečenje.

Paronychia et onychomycosis candidamycetica upala je nokta i njegova okolnog tkiva uzrokovana kandidom. U početnom stadijumu paronihije vidi se glatka i sjajna oteklina te tamnocrvena boja okolnog tkiva nokta. Pritiskom na upaljeni dio javlja se bol te dolazi do istisnuća gnoja. Kod hroničnih slučajeva dolazi do propadanja čitavog nokta (zadebljanje, promjena boje i mrvljenje).

Pityriasis versicolor (Tinea versicolor)

Gljivična saprofitija površinskog sloja kože. Bolest je češća u tropskim i suptropskim krajevima. Najčešće se promjene javljaju na prsnom košu i regiji stražnjeg dela vrata. U početku se pojavljuju svetlocrvene, a kasnije žućkaste ili smeđaste pege, od veličine kovanog novca do veličine dlana, glatke ili lagano ljuskave površine. Sunčanjem žarišta postaju bela. Svrab nije prisutan.

Kako se leče gljivične bolesti?

Sama terapija zavisi od nekoliko različitih faktora od kojih su najvažniji lokalizacija promena (gola koža, vlasište, nokti, područja koja se međusobno taru), upalni stadijum (akutni, kronični), dubina prodora uzročnika (površinska ili duboka upala) i zaraznost. Postoji lokalna i sistemska terapija, a provodi se primenom antimikotika, tj. lekova koji uništavaju gljive ili sprečavaju njihov rast.

Lokalna terapija

Postoji nekoliko oblika lekova za lokalnu primenu, npr. kreme, masti, želei, otopine, sprejevi ili posipi čija primena zavisi o lokalizaciji (npr. mikonazol).

Sistemska terapija

Najčešće se primjenjuje kod dermatofitoza vlasišta, onihomikoza i upornih dermatofitoza dlanova i tabana (npr. itrakonazol).

Paronychia et onychomycosis candidamycetica upala je nokta i njegova okolnog tkiva uzrokovana kandidom. U početnom stadijumu paronihije vidi se glatka i sjajna oteklina te tamnocrvena boja okolnog tkiva nokta. Pritiskom na upaljeni dio javlja se bol te dolazi do istisnuća gnoja. Kod hroničnih slučajeva dolazi do propadanja čitavog nokta (zadebljanje, promjena boje i mrvljenje).