Šta je sepsa

četvrtak, 20 avgust 2009 01:00

Napisao Redakcija

0 Komentari

Sepsa predstavlja reakciju organizma na prisutnost bakterija ili njihovih otrova u cirkulaciji. Česte su nedoumice kada je u pitanju sepsa, pa zato postoje raličita tumačenja. Infekcije izazvane bakterijama mogu imati različite simptome, tok bolesti pa se stoga različito i definišu.

Postoji nekoliko vrsta infekcija, a najčešće su:  

Infekcija je mikrobijalna pojava koju karakteriše upalni proces kao odgovor na prisutnost ili invaziju mikroorganizama normalno sterilnih tkiva domaćina.  

Bakterijemija podrazumeva prisustvo živih bakterija u krvi.

Sepsa je sistemski odgovor na infekciju (bakterije ili njihovi otrovi u cirkulaciji). Simptomi ove vrste infekcije su:
- temperatura > 38 ili < 36
- frekvencija srca >90/min
- frekvencija disanja > 20/min. ili PaCO2 < 32 mmHg
- leukociti >12,0, 10% nesegmentiranih.

Teška sepsa je sepsa udružena s organskom disfunkcijom, hipoperfuzijom ili hipotenzijom. Hipoperfuzija i perfuzijske abnormalnosti mogu uključivati laktacidozu, oliguriju ili akutne alteracije stanja svijesti.

Septički šok je sepsa s hipotenzijom (sistolički pritisak 40 mmHg od bazalne vrijednosti) uprkos prikladnoj resuscitaciji tečnosti, a uz to su prisutni poremećaji perfuzije (laktacidoza, oligurija, poremećaj svijesti).  

Višestruki zastoj organskih sistema - prisutnost poremećene funkcije organskih sistema, kod bolesnika sa sepsom kod kojih se funkcija ne oporavlja bez intervencije.  

Sindrom sistemskog upalnog odgovora je sindrom koji se po svojim karakteristikama ne razlikuje od sindroma sepse, a i simptomi su isti, ali uzroci nisu bakterije i njihovi toksini.

Klinička slika sepse

Klinička slika sepse je određena dvostruko. Na jednoj su strani znaci infekcije, a na drugoj sistemski odgovor organizma. Osnovna upala može biti u svakom organskom sistemu pa će stoga i znaci biti različiti. Kada je u pitanju upala pluća, pojaviće se znakovi dispneje, tahipneje, kašlja, bolova u grudima. Ako je reč o upali bubrega, preovladavaće bolovi u slabinama, drhtavica, učestalo mokrenje, a mogućže je i pečenje pri mokrenju. Medjutim, ako je primarno reč o intraabdominalnom procesu - upala žučne kese, gušterače, potrbušnice, divertikula debelog creva, uz opšte znakove pojavit će se bolovi u trbuhu, mučnina, povraćanje, zatvor stolice, nadutost. Ako je pak reč o primarno ginekološkoj infekciji, dominiraće znakovi kao što su septički abortus, akutni adneksitis. Primarni proces upale koji uzrokuje sepsu može biti i u krvnim sudovima - septički tromboflebitis, endokarditis, nervnom sistemu - gnojni meningitis, kao i u koži i potkožnom tkivu - furunkuli, karbunkuli, flegmone.

Dijagnoza sepse

Postavljanje dijagnoze sepse se vrši na osnovu klinički prisutne infekcije nekog organskog sistema, a uz znake sistemskog odgovora organizma. Postoji niz mogućih kliničkih znakova sepse, kao i niz mogućih laboratorijskih poremećaja, u krvnoj slici, elektrolitima, acidobaznom statusu, koagulacijskom mehanizmu, enzimima, metabolitima, glukozi, ureji, kreatininu, bilirubinu, ali ni jedan klinički znak ni laboratorijski parametar nije patognomoničan za sepsu. Laboratorijski parametri su korisniji u praćenju bolesnika i donošenju odluke o načinu lečenja nego u samoj dijagnostici sepse. Potrebno je obaviti neke analize kao što su: uzorci za bakteriološke analize, i to pre svega hemokulture. Preporučuje se uzimanje tri do šest uzoraka (aerobnih i anaerobnih) u razmaku od petnaest do trideset minuta, a uz to uzeti prema kliničkoj slici, kulturu mokraće, sputuma, likvora, stolice, bris grla, nogu, kožnih promena, analne regije. Eventualne moguće punktate poslati na bakteriološku analizu (kod ascitesa, pleuralnog izliva, perikardijalnog izliva).

Lečenje sepse

Osnovni zadatak liječenja kada je u pitanju sepsa je eradikacija upalnog žarišta, bilo samo upotrebom antibiotika (ako je u pitanju nehirurška sepsa - npr. meningitis sa sepsom, pneumonija sa sepsom, pijelonefritis sa sepsom, bez opstrukcije kanalnog sistema i sl.), a ako je reč o hirurškoj infekciji - npr. empijem holeciste, apsces gušterače, zagnojena pseudocista gušterače, gnojni peritonitis, gnojni salpingitis, empijem pleure itd.), u tim slučajevima je uz antibiotsku terapiju neophodan i hrirurški zahvat. Izbor antibiotika zavisi od mesta infekcije odnosno od mogućeg uzročnika (gram-pozitivnom ili gram-negativnom, aerobnom ili anaerobnom), kao i o uslovima u kojima je nastala infekcija (kod kuće ili u bolničkim uslvoima, kad se očekuje hospitalni rezistentni soj) i stanju bolesnikovih obrambenih mehanizama. Zapaženo je da su imunokompromitirani bolesnici skloni nastanku infekcija bakterijama koje po pravilu ne izazivaju ili veoma retko izazivaju bolest kod imunokompetentnih osoba. Uz hirurški zahvat i antibiotike, u lečenju sepse je vrlo bitna i ostala terapija, nadoknada volumena, korekcija elektrolitskog i acido-baznog statusa, oksigenacija, održavanje cirkulacije i ostalih životnih funkcija.

Prognoza sepse

Uz sve mogućnosti liječenja, veliki izbor antibiotika i suportivne terapije, oko 50% bolesnika razvije sliku septičkog šoka, kod koga je smrstnost vrlo visoka i kreće se od 50 pa i do 90%.